Szyici i Sufici

Przekonanie szyitów, że władza świecka należna jest potomkom Mahometa, miało ważne konsekwencje teologiczne i polityczne. Przede wszystkim stawiało to szyitów w opozycji do świeckiej władzy kalifów, a zatem skazywało ich na konfrontację z większością społeczeństwa. Ulokowani poza głównym nurtem rozwoju islamu szyici wiedli skromne, duchowe życie i przyczynili się do powstania mistycznego odłamu islamu - sufizmu. Sufici wywodzili się z ascetycznego odłamu szyitów. Wierzyli oni, że poprzez wspólne, monotonne czytanie Koranu można popaść w stan ekstazy i zjednoczyć się z Bogiem. Sufizm stał się bardzo popularny zwłaszcza w Afryce i Indiach, gdzie dotarł wraz z islamskimi misjonarzami. Okres od śmierci Mahometa do panowania kalifa Alego (632-661), zięcia Mahometa, jest przez muzułmanów powszechnie uważany za czas, kiedy państwo było rządzone zgodnie z wolą Allacha. Po śmierci Alego władzę nad Arabią przejęła dynastia Omajja-dów z Damaszku. Czternastu kolejnych kalifów z tej dynastii jeszcze bardziej rozszerzyło zasięg panowania islamu. Za ich rządów świat muzułmański rozciągał się od Pirenejów, poprzez Afrykę północną, aż po Kaukaz na wschodzie.